Trafik cezası hesaplama

Trafiğe özgü kural, hesaplanacak tutarlarda belirli bir eşiğe kadar olan kesirlerin dikkate alınmayacağını söylüyor. Genel kabahatler kuralı ise idari para cezasının hesabında tam liranın altındaki kesri saymıyor. İkisi de aynı hesaba uygulanabilir durumda.

Trafiğe özgü kuraldaki eşik bugünün para biriminden okunamıyor: metin, 2005 öncesi lira cinsinden yazılmış. Bugünkü karşılığını bulmak için para biriminde yapılan değişikliği düzenleyen kanunu okumak gerekiyor — o kanun da bu yüzden kaynaklarımız arasında.

Hangisinin öncelikli olduğunu söyleyen bir hüküm elimizdeki metinlerde yok. Özel kuralın genel kuralı dışlayıp dışlamadığı bir hukuk sorusu, ve bu site o soruya cevap veren yer değil. Bu yüzden hesaplayıcı iki sonucu da, hangi kuraldan çıktığını yazarak yan yana veriyor.

Birini varsayılan yapmak en kolay yol olurdu, ve tam da bu yüzden yapmıyoruz: görünmez bir varsayılan, okuyucuya bir tercihi bir sonuç gibi gösterir. Fark çoğu tutarda küçük; küçük olması, kaynaksız olmasını düzeltmiyor.

Adım tek yıllıktır: geçen yılın uygulanan tutarı, o yıla ilan edilen oranla çarpılıyor, çıkan ham tutar yuvarlanıyor. Birden fazla yıl geriye gidildiğinde bu adım her yıl için tekrarlanıyor — ve her adımda yuvarlama yeniden devreye giriyor, yani sonuç, oranların toplu çarpımıyla birebir aynı olmak zorunda değil.

Sayfadaki örnek kutusu bu adımı bir kez açık açık gösteriyor: ham tutar, sonra iki yuvarlama kuralının verdiği iki sonuç. Örnekteki başlangıç rakamı bir ceza değil, bir örnek — ve iki kuralın farkını görünür kılacak şekilde seçildi. Sayfa bunu örnek olarak etiketliyor, tutar gibi sunmuyor.

Hesaplayıcının verdiği sonucu tabloya karşı okumak da mümkün: rehberin bastığı bu yılın tutarı, geçen yılın tutarına oran uygulandığında çıkan sonuçla örtüşüyor. Bu bir doğrulama, bir kaynak değil — sitede yayımlanan tutar her zaman rehberin bastığı rakam, hesaplananı değil.

Tutarlar yalnızca oranla artmıyor. 2026 yılında bir kanun, 33 madde ve fıkradaki tutarları doğrudan yeniden belirledi — oranı beklemeden. Yani tablo iki farklı yoldan değişebiliyor, ve yalnızca yeniden değerleme oranını izleyen bir takip bunlardan birini tamamen kaçırıyor.

Bu, tablonun tek bir taban yılı olmadığı anlamına da geliyor: bazı maddeler yakın tarihli bir kanunla belirlenmiş tutarını taşıyor, bazıları ise yıllardır oranla artırılan eski bir tabandan geliyor. Rehber ikisini de tek bir uygulanan rakama indiriyor — ve rehberin amount kaynağı olmasının sebebi tam olarak bu.

Okuyucu için sonuç şu: bir tutarın doğruluğu, hangi yıla ait olduğu bilinmeden değerlendirilemez. Bu sayfadaki hesaplayıcının işi de bir ceza belirlemek değil, iki yıl arasındaki farkı görünür kılmak.