Radar cezası

Yerleşim yeri dışındaki cetvel ilk basamağını 11 km/s aşımdan başlatıyor. Onun altındaki aralık — gerçek hayatta en sık görülen aşım — hiçbir basamakta fiyatlanmıyor. Bu, elimizdeki metinlerde bulunan bir boşluk, ve bu sayfanın en dikkatli davrandığı nokta.

Böyle bir durumda üç yanlış yapılabilir ve üçü de piyasada yapılıyor: içerideki cetvelin ilk basamağı ödünç alınabilir, bir rakam tahmin edilebilir, ya da sıfır yazılabilir. Üçü de okuyucuya kaynağı olmayan bir sayı verir. Biz bunun yerine boşluğun kendisini yazıyoruz — hesaplayıcı da bu aralığa düşen bir girdide aynı şeyi yapıyor ve bir tutar uydurmuyor.

Bu bir "bilgi eksikliği" değil. Cetvel kendi ilk sınırını nereden başlatacağını seçmiş; o sınırın altında kalan bir davranışın nasıl işlem göreceği bu cetvelin cevapladığı soru değil. Okuyucu için doğru sonuç şu: elinizdeki tutanakta yazan maddeyi ve tutarı esas alın, ve tutanaktaki rakamla buradaki cetvel örtüşmüyorsa bunun sebebi büyük ihtimalle hangi cetvelin uygulandığıdır.

Rehberin ceza puanı sütunu, iki cetvelin bütün basamaklarında boş. Bunu iki kez kontrol ettik: hem tabloyu makineyle okuyarak, hem de sayfanın kendisini büyütüp gözle bakarak. Hemen üstteki satırlarda aynı sütun dolu olduğu için, sütunun "boş göründüğü ama aslında dolu olduğu" ihtimali de elendi.

Bu, hız ihlaline puan verilmediği anlamına gelmiyor — ve o cümleyi kurmuyoruz, çünkü kuramayız. Yönetmelik hangi ihlale kaç puan verileceğini kendi ekindeki cetvele havale ediyor; o cetvel elimizdeki metinde yer almıyor. Yani rehberin boş hücresi, puanın olmadığını değil, bu satırda puanın belirtilmediğini gösteriyor.

Bu ayrımı yapmak sıkıcı görünebilir, ama sürücü açısından sonucu belirleyen tam olarak bu: ehliyet ceza puanı toplamınızı hesaplarken hız basamaklarına bir puan yazamıyoruz, ve yazsaydık toplamı yanlış çıkarırdık. Boş hücreye sıfır yazmak da aynı hatanın diğer yönü olurdu — sıfır bir bilgidir, boşluk ise bilginin yokluğudur.

Tebliğden itibaren 1 ay içinde ödenirse cezadan %25 indirim uygulanıyor. Tablodaki erken ödeme sütunu bizim hesabımız değil, rehberin kendi bastığı rakamlar — bu ayrım önemli, çünkü kendimiz çarpsaydık rehberin farklı bastığı bir satırda sessizce ondan ayrılmış olurduk.

Sürenin başladığı gün ihlal günü değil, tebliğ günü. Tutanak elden verilmediyse posta yoluyla tebliğ ediliyor; bu da mümkün olmadığında ilan usulü devreye giriyor ve tebligat, ilan tarihini takip eden 30 gün sonunda yapılmış sayılıyor. Erken ödeme indiriminden yararlanıp yararlanamayacağınızı belirleyen sayaç bu günden işliyor.

Üst basamaklarda para cezasının yanına ehliyet tedbiri de ekleniyor: 30 gün · 60 gün · 90 gün. Bu süreler iki cetvelde de aynı; değişen tek şey hangi aşımın hangi basamağa denk geldiği. Ayrıca 1 yıl içinde 5 kez belgesine el konulan sürücünün belgesi, sürenin sonunda ancak psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesinden sonra iade ediliyor — bu, yeni bir ceza değil, iadeye bağlanmış bir şart.

Tutanakta üç şey yazıyor ve bu sayfada karşılığı olan üç şey de onlar: ihlalin işlendiği madde, uygulanan tutar, ve varsa ehliyet ya da araç tedbiri. Madde numarasıyla başlamak en hızlısı, çünkü tutar yıl içinde değişebilen tek unsur.

Ölçüm yerinin yerleşim yeri içinde mi dışında mı olduğunu bilmiyorsanız, tutanaktaki tutarı iki tablonun aynı satırıyla karşılaştırmak çoğu zaman ayrımı yapıyor: sınırların farklı olması, aynı aşımın iki cetvelde farklı basamağa denk gelmesine yol açıyor.

Tutanağı hangi birimin düzenlediği de sorulan bir şey. Rehber, cezayı uygulayan makama göre iki ayrı sütun taşıyor — kolluk tarafından uygulananlar ve mülki amir tarafından uygulananlar. Trafik polisi ile jandarma arasında tutar bakımından bir ayrım ise elimizdeki metinlerde yok: ikisi de kolluk sütunundan işliyor, ve tutanağı hangisinin düzenlediği tutarı değiştirmiyor.

Bu pazarda ürün bir tablo değil, bir tablo ve bir tarih. Trafik cezalarının tutarları her takvim yılının başında yeniden değerleme oranıyla artıyor; yani bugün doğru olan bir tablo, ocak ayında hiçbir şey yapılmadan yanlış hâle geliyor. Sayfadaki yıl damgası bu yüzden dipnot değil, tablonun künyesi.

İkinci bir tetikleyici daha var ve yalnızca oranı izleyen bir takip onu kaçırıyor: kanun koyucu, oranı beklemeden tutarları doğrudan yeniden belirleyebiliyor. 2026 yılında bunun bir örneği yaşandı ve 33 madde ve fıkradaki tutarlar tek seferde değişti.

Kullandığımız metinlerin ne zaman alındığını her tablonun altında yazıyoruz: 7 Ağustos 2026. Bu tarihten sonra değişen bir kural burada henüz karşılığını bulmamış olabilir, ve bunu tarih vererek söylemek, "güncel" demekten daha dürüst bir cevap.