Ehliyet ceza puanı

Kanun «Trafik suçunun işlendiği tarihten geriye doğru bir yıl içinde» içinde toplam puanı DOLDURAN sürücüden söz ediyor. Yönetmelik ise «Trafik kuralının ihlal edildiği tarihten geriye doğru bir yıl içinde» içinde toplam puanı AŞAN sürücüden. Sınırın bir altında ve bir üstünde ikisi aynı sonucu veriyor; tam sınırda vermiyor.

Aradaki fark bir fiil farkı, ama sonucu bir sürücünün ehliyeti. «Dolduran» okunuşunda tam 100 ceza puanı eşiğe ulaşmış sayılıyor; «aşan» okunuşunda ise eşiğin aşılması, yani daha fazlası gerekiyor. Hangisinin geçerli olduğunu söyleyen bir hüküm elimizdeki metinlerde yok.

Bu yüzden hesaplayıcı tam sınırdaki bir toplamda iki sonucu da yan yana, hangi metinden geldiğini yazarak gösteriyor. Bir varsayılan seçmek, bu sitenin karar verme yetkisi olmayan bir hukuk sorusunu bir arayüz tercihiyle çözmesi olurdu — ve okuyucu, önüne konan tek sonucun bir tercih olduğunu göremezdi.

İkinci kez eşiğe ulaşma için kanunun kullandığı zaman ifadesi, ilk kez için kullandığından farklı: «Aynı yıl içinde ikinci defa». Yönetmelik ise üç aşamanın hepsinde aynı ifadeyi kullanıyor. Bu farkı da tek bir sayıya indirgemiyoruz; alıntılar sayfada duruyor.

İlk kez sınıra ulaşıldığında sürücü belgesi 2 ay süreyle geri alınıyor ve eğitim uygulanıyor. İkincisinde süre 4 ay oluyor; bu kez eğitimin yanına psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesi ekleniyor.

Üçüncüde iki metin iki farklı sonuç yazıyor: biri belgenin süresiz iptalinden, diğeri sulh ceza hâkimliğine sevkten ve mahkeme kararına göre işlem yapılmasından söz ediyor. Bu, birinin diğerini kapsadığı bir fark değil — biri idari, diğeri yargısal bir yol tarif ediyor. İkisini de gösteriyoruz.

Yönetmeliğin kendi sonuç süreleri de kanunun yazdığıyla birebir aynı değil: ilk kez için 2 ay, ikinci kez için 4 ay. Sayfadaki tablo iki metnin sütunlarını yan yana koyuyor, çünkü aradaki farkı görmeden hangi süreyi beklemek gerektiğine karar vermek mümkün değil.

Sürenin sonunda belgenin kendiliğinden iade edilmediği durumlar da var: eğitim ve değerlendirme şartları yerine getirilmeden iade söz konusu olmuyor. Yani buradaki süreler bir bekleme süresi değil, bir sürecin asgari uzunluğu.

Belgenin alındığı tarihten itibaren 2 yıl süreyle sürücü aday sayılıyor — piyasanın kendi deyimiyle stajyer ehliyet dönemi. Bu dönemde puan eşiği daha düşük: 75 ceza puanı. Yani aynı ihlal serisi, deneyimli bir sürücüde sonuç doğurmazken aday sürücüde belgenin iptaline gidebiliyor.

Yönetmelik iptal sebeplerini kapalı bir liste hâlinde sayıyor — 7 başlık — ve listenin kendisi bu sayfada, metnin kendi sırasıyla duruyor. Kapalı liste olması önemli: listede olmayan bir sebep, bu maddeye dayanarak iptal gerekçesi yapılamıyor.

Listedeki alkol eşiği ise dikkat isteyen bir yer. Yönetmelik araç cinsine bakılmaksızın 0,20 promil üzerinde alkollü araç kullanıldığının tespitini iptal sebepleri arasında sayıyor; kanunun genel hükmü ise bu eşiği ondalık basamağında farklı bir değerle yazıyor. Payloadımız yönetmeliğin ve rehberin yazdığı değeri taşıyor, ve farkı burada söylüyoruz.

Aday sürücü belgesi iptal edildiğinde yeniden belge alınabilmesi için baştan sürücü kursu ve sınav süreci işliyor; yani sonucu bir bekleme süresi değil, yeniden nitelik kazanma şartı. Stajyer ehliyet aramalarının bu kadar yoğun olmasının sebebi de bu: sonuç, deneyimli sürücününkiyle aynı ağırlıkta değil.