Radar Cezası ve Hız Sınırları: Bilinmesi Gerekenler

Yerleşim yeri içinde ve otoyolda hız sınırı kaç?

Bir radar cezası aldığınızda ilk akla gelen soru genellikle "ne kadar öderim" oluyor; ama bundan önce bilinmesi gereken, hangi sınırın nerede geçerli olduğu ve cezanın nasıl hesaplandığı. Türkiye'de tek bir "hız sınırı" yoktur; sınır, bulunduğunuz yere göre değişir ve resmî bir levha aksini göstermedikçe genel kural geçerli olur. Karayolları Trafik Yönetmeliğinin Hız sınırları başlıklı 100'üncü maddesine göre, Karayolları Trafik Kanununda ve bu Yönetmelikte yazılı kayıt ve şartlar dışında ve aksine bir işaret bulunmadıkça, yol durumlarına göre römorksuz araç cinsleri için saatteki asgari ve azami hız sınırları maddede gösterilmiştir ve otomobil için yerleşim yeri içindeki azami hız sınırı 50 km/saattir. Yani bir levha görmeseniz bile, şehir içinde bu sınırı esas almanız gerekir.

Otoyollarda tablo değişir — ama bu yazı artık otoyol için bir rakam vermiyor, ve bunun sebebi dürüstçe söylenmeye değer. Bu sayfanın daha önce kullandığı Karayolları Genel Müdürlüğü Hız Sınırları sayfası, betik çalıştırmayan bir istemciye tabloyu hiç göndermiyor: sayfa 200 dönüyor ama içeriğinde hız tablosu bulunmuyor. Dolayısıyla otoyollar için daha önce burada yazan 130 ve 140 km/saat rakamlarının arkasında okunabilir bir resmî kaynak kalmadı ve kaldırıldılar. Otoyolda geçerli sınır için levhayı ve güncel Karayolları Trafik Yönetmeliğini esas alın.

Levhada ayrıca daha düşük bir sınır yazıyorsa geçerli olan her zaman levhadaki rakamdır — yukarıdaki tablo yalnızca levha bulunmayan ya da genel kuralın geçerli olduğu durumlar için bir referans noktasıdır. Ayrıca bu rakamlar otomobiller için geçerli genel sınırlardır; motosiklet, kamyon, otobüs ve minibüs gibi diğer araç sınıfları için ayrı sınırlar uygulanabiliyor. Aracınız otomobil dışında bir sınıftaysa, levhada yazan sınırı esas almanız ve bu genel tabloyu kendi aracınıza birebir uyarlamamanız önemlidir.

Radar cezası neden artık tek bir rakam değil?

Bir dönem hız ihlali cezaları, ölçülen hızın sınırı yüzde kaç aştığına bakılarak hesaplanıyordu. Son düzenlemelerle birlikte mantık değişti: ceza artık aşımın kilometre cinsinden büyüklüğüne göre kademeli olarak belirleniyor, yani sınırı birkaç kilometre aşmakla çok daha fazla aşmak arasında basamaklı bir fark var. Bu yazıda, resmî kaynakta net biçimde doğrulayabildiğimiz tek rakamın (yerleşim yeri içi 50 km/saat) ötesinde, hangi kilometre aralığının hangi basamağa girdiğine dair kesin sınırları vermiyoruz; bu ayrım güncel trafik idari para cezası rehberinde satır satır düzenleniyor ve yıl içinde yeniden değerleme oranıyla güncellenebiliyor. Radar cezanızın hangi basamağa düştüğünü öğrenmenin en güvenilir yolu, tutanakta yazan aşım miktarını o tarihte yürürlükte olan resmî cetvelle karşılaştırmaktır.

Sürücüler için bunun pratik sonucu şu: sınırı "biraz" aşmakla "çok" aşmak arasındaki fark, eskisinden daha belirgin biçimde cezaya yansıyor. Bu da, özellikle uzun ve monoton otoyol sürüşlerinde hız sabitleyici kullanmanın ya da hız göstergesini daha sık kontrol etmenin, küçük bir dalgınlığın büyük bir cezaya dönüşmesini önlemede eskisinden daha değerli hâle geldiği anlamına geliyor.

Bilinmesi gereken bir başka nokta: sınırı çok yüksek bir düzeyde aşan sürücülerin ehliyetine geçici olarak el konulabiliyor. Bu tedbir olağan bir hız ihlali cezasından ayrı ve daha ağır bir sonuç; tam olarak hangi aşım seviyesinden itibaren uygulandığı da yine güncel cetvelde yer alıyor. Ayrıca, radarın yerini önceden tespit etmeye veya sürücüyü ikaz etmeye yarayan cihazların araçta bulundurulması da ayrı bir yasak ve ayrı bir ceza sebebi — cihazın fiilen kullanılmış olması bile aranmaz, araçta bulunması yeterli sayılıyor.

Radar cezasını nasıl öğrenir, nasıl öderim?

Bir radar cezası kesildiğinde bunu her zaman hemen fark edemezsiniz; tebligat posta yoluyla gecikmeli ulaşabilir. e-Devlet üzerinden araç plakanıza yazılmış trafik cezalarını sorgulayabileceğiniz resmî bir hizmet bulunuyor; bu yazı o hizmetin kapsamını ayrıntılandırmıyor, çünkü hizmetin sayfası betik çalıştırmayan bir istemciye yalnızca bir başlık gönderiyor. Uzun bir yolculuk sonrasında ya da düzenli aralıklarla bu sorguyu yapmak, elinize hiç ulaşmamış bir tutanağın süresini kaçırmanızı önleyebilir.

Ödeme tarafında da bilinmesi gereken bir uygulama var: cezanın tebliğinden sonra kısa bir süre içinde ödenmesi hâlinde indirimli ödeme imkânı tanınıyor. Tam olarak kaç gün içinde ve ne oranda indirim uygulandığı tutanağın kendisinde ve resmî ödeme kanallarında yazılı; bu nedenle burada bir oran vermek yerine, tutanağı elinize aldığınızda önce bu süreye bakmanızı öneriyoruz — süre kısa tutulduğu için birkaç gün gecikme bile doğrudan maliyete dönüşebilir.

Bir radar cezası aldığınızda yapmanız gerekenler

1. Tutanakta yazan tarihi, yeri ve ölçülen hızı kendi seyahat planınızla karşılaştırın.
2. e-Devlet üzerindeki ceza sorgulama hizmetinden, adınıza başka kayıtlı bir ceza olup olmadığını kontrol edin.
3. Tebliğ tarihini not edin; erken ödeme indiriminin süresini kaçırmamak için ödeme veya itiraz kararınızı gecikmeden verin.
4. Aşım miktarınız yüksekse — ehliyete el koyma söz konusu olabilecek düzeydeyse — karar vermeden önce güncel resmî cetveli veya ilgili trafik birimini doğrudan kontrol edin.
5. Aracınızda radar dedektörü ya da benzer bir ikaz cihazı varsa bunu kaldırın; cihazı fiilen kullanmamış olmanız ayrı bir cezayı önlemeye yetmiyor.

Bu yazının yanıtlamadığı sorular

Bu rehber, hangi kilometre aralığının resmî cetvelde kaç liraya karşılık geldiğini, erken ödeme indiriminin tam oranını ve ehliyete el koymanın başladığı kesin aşım eşiğini vermiyor; bu üç rakam elimizdeki kaynaklarda doğrulanabilir netlikte yer almıyor ve resmî cetvel yıl içinde güncellenebiliyor. Kesin tutar ve eşikler için tutanakta belirtilen kaynağa ya da ilgili trafik biriminin güncel duyurularına bakmanızı öneririz. Bu yazı bir hukuki danışmanlık değildir; itiraz veya ödeme kararınızı vermeden önce, özellikle yüksek bir aşım söz konusuysa, güncel resmî kaynağı doğrulamanız önemlidir.